De volta de vacacións:

Ola compañeiros.

Xa volvín de vacacións, nesta semana santa acudín a un curso en Lugo organizado por Cántigas e Frores, no que aprendín moitas técnicas para adornar pezas e como se fan novos instrumentos artesanais galegos, ata agora estiven algo liado, pero a finais desta semana ou comezo da seguinte, vou comezar a poñer pezas novas aplicando o que aprendín, e tamén revisarei as xa postas. As técnicas de gaita foronme impartidas polo mestre de gaita Daniel Bellón, que é un grande maestro e como puiden comprobar un moi bon gaiteiro.

Ademais tamén comezarei a poñer novos intrumentos artersanais que aprendín a facer e todos os que fixen nesta semana santa.

Un saúdo a todos.

O chifro e a flauta de castiñeiro.

Ola compañeiros, como o prometido é deuda, aló vou con esta nova entrada.

Desta voltaímos a facer un chifro de castiñeiro, estes son instrumentos moi fáciles de facer, e de estragar mentres se fan, polo que hai que facelo con coidadiño, o seu grande problema é que non son duradeiros no tempo, xa que en dous ou tres días sécanse, enrugánse e paran de soar.

Para facer este instrumento fan falla os seguintes materiais:

1. Unha rama de castiñeiro ben dereita e cos menos nudos posibles.
2. Unha tixeira da poda.
3. Un coitelo que corte moi ben.

O primeiro que temos que facer é ir a buscar a rama de castiñeiro e buscaremos unha ben dereita e que teña o diámetro parecido a unha flauta das compradas ou algo máis ancha. Entón cortámola á medida que queiramos coa tixeira da poda. Hai que ter en conta que a madeira de castiñeiro só serve para facer este instrumento cando lle está a subir a sabia, xa que senón non damos separado a corteza da cerna.

Entón para separar a corteza da cerna, collemos e fregamos con forza o mango do coitelo ou a podadora contra a corteza do castiñeiro, ata que comece a espumar e rezumar sabia polos bordes que cortamos, así que pase isto collemos e agarramos a bara de castiñeiro e retorcémola como se estivésemos a escorrer un trapo, entón notamos que a corteza se move sobre a cerna, entón imos facendo esta manobra sobre toda a bara ata que se despegue toda a pel.

Agora que temos a pel depegada collemos e cortamos a cáscara por un dos extremos sen cortar a cerna, e entón vemos que se despega, entón agora agarramos a cerna que quedou descuberta e tiramos dela, e entón conseguimos sacar toda a cerna e deixar a cárcara.

Este proceso é algo complicado de explicar, se non o entendedes fago un vídeo de como se fai e súboo.

Agora que temos a cerna por un lado e a cáscara do castiñeiro polo outro, cortamos dúas rodas de cerna, unha desas rodiñas quitámoslle unha laca por un lado, e con elas tampamos os extremos da cáscara do castiñeiro, observamos que a rodiña que lle cortamos un cacho non tapa de todo o furado da cáscara, pero haino que deixar así porque é por onde imos a soprar para obter o son, neste extremo facemos un corte en bisel como o dunha flauta.

Nesta imaxe podemos ver o corte en bisel para que faga son.

Nesta imaxe vemos a rodiña que tapa un dos extremos da cáscara e que é pola que imos a soprar.

Nesta imaxe vemos como quedou o outro extremo da cáscara de castiñeiro tapada.

Agora de sopramos polo extremo que lle deixamos unha regandexa na tapa, obtemos un son, este instrumento que acabamos de obter chámase Chifro de Castiñeiro. E sempre dá a mesma nota, aínda que pode variar ca forza que se sopre. Hai outra variante na que en ver de poñer dúas tapas, poñemos pola que se sopra e na outra tapamos co extremo da cerna que quitamos, entón se sopramos como no caso anterior sona, pero se mentres sopramos introducimos máis a cerna na cáscara cambia o son máis a agudo e se a retiramos cambia a máis grave, e así podemos obter unha variación do son.

Se ó chifro de castiñeiro lle facemos uns furados para tapar cos dedos, obtemos a flauta de castiñeiro, que se toca como calquera flauta.

Espero que se o intendades facer vos salga, se tedes calquera dúbida intentarei aclarala.

Un saúdo a todos e gracias polas vosa atención.

Instrumentos de castiñeiro e novas partituras:

Ola compañeiros.

Antes de nada felicitarvos a todos por que por fin chegamos a 500 visitantes despois do pouco tempo que ten este blog, agradezovos moito que vaiades lendo as cousas que escribo e comparto con vós. A ver se damos chegado as 1000 e pouco.

Mañá vou poñer como se fai un dos instrumentos fabricados de castiñeiro, pero para outras semanas poñerei máis, non dei publicado antes porque estes instrumentos son moi delicados e rompen fácil na súa construcción e ademais é complicado atopar a madeira que fai falla para facelos, xa que dá moito que buscar, sobre todo neste tempo que estou nunha cidade. E prefiro publicar os instrumentos con fotos de como se van facendo, xa que queda máis clara a súa construcción e enténdese mellor á hora de cos fagades.

Ademais vou subir outras dúas pezas, que personalmente me gustan moito, unha delas é a coñecida "Camposa" e a outra é unha peza que me gusta xa dende que comecei a tocar e lla oín interpretar ó meu mestre que é a "Muiñeira dos Sete Estalos".

Un saúdo e gracias. Espero as vosas visitas e tamén as vosas opinións.

Algunhas novas:

Ola compañeiros.

Agora vou facer outro instrumento, que xa adianto que vai ser de castiñeiro, pero só teño tempo a facelos os fin de semanas, e o pasado a madeira aínda non valía, a ver este.

Mentres tanto, deixovos máis pezas, estas son a alborada dos Campaneiros de Vilagarcía "Unha Noite de Santo Cristo", os Campaneiros é unha das miñas agrupacións favoritas; tamén vos deixo o coñecido "Molete" e volvo a resubir a "Muiñeira de Cobas" porque tiña un erro nas notas.

Un saúdo a todos e gracias por facer axudar a que isto siga a diante.

A flauta de sabugueiro:

Ola bos días compañeiros e compañeiras:

Desta volta vouvos a dicir como se fai unha flauta de sabugueiro. O sabugueiro é unha árbore que non medra moito, pero ten unha peculiradiedade que a fai moi boa para facer instrumentos, que é que ten unha cerna moi branda, polo que é moi fácil de baleirar e convertir a peza de madeira nun tubo oco.

Este instrumento saqueino dos contos que me dicía os vellos do meu pobo, esta madeira tamén se utilizaba para facer os chamados cichóns, que se utilizaban no entroido para disparar auga, para facerlle a broma ós veciños, e mollalos de arriba a baixo.

Hoxe do que vos vou falar é da flauta de sabugueiro, se queredes outro día dígovos como se fai un cichón.

Para comezar imos dicir, como sempre, a listaxe de ferramentas e materiais que precisamos:

1. Unha barra dereita de sabugueiro que non teña nós, dunha cuarta e media como mínimo.
2. Un arame que non dobre facilmente.
3. Un ferro que se poda poñer ó roxo vivo.
4. Un coitelo que corte ben.
5. Un corcho dunha botella.
6. Unha lixa fina.
7. Un pouco de cera ou cola branca para madeira. 
8. Unha brocha pequena.
9. Un pouco de barniz.

Como primeiro paso e máis complicado, imos a buscar unha rama de sabugueiro que nos sirva, esta ten que non ser nin moi gorda nin moi fina, máis ou menos como unha flauta das compradas, tanto en anchura como lonxitude.

Este é o sabugueiro.



Estas son as dúas ramas de sabugueiro cortadas.



Así que temos a rama de sabugueiro, hainas que pelar, e para iso facémolo cun coidelo, eu collín dúas por se non me saía á primeira polo menos ter outras oportunidade. Cando lles quitemos a casca hai que ter coidado de non danala madeira.

Así quedan as ramas despois de pelalas.

Agora que temos as ramas peladas, collemos unha delas e ímola baleirar, xa que esta árbore ten unha cerna moi branda, entón cun arame que sexa maleble pero non moito, estirámolo e chantámosllo na cerna e comezamos a darlle voltas e empurralo para metelo máis, entón vemos como se vai esfarelando a cerna, así que pasemos o arame dun lado a outro, dámoslle voltas ata que non lle quede cerna e deixalo oco de todo e o máis cilíndrico posible.

Así é a apariencia da cerna do sabugueiro.

Despois de baleiralo que así.

Agora e como ante antepenúltimo paso ímos a tapar o extremo máis estreito da bara cun corcho, para facelo labramos o corcho a medida do furado e metémosllo, se perde aire por el entón podemos coller e poñerlle un pouco de cola branca de madeira ou cera dunha vela.

Ó taparlle o extremo quedaría así, aínda que eu antes fíxenlle os furados.

O penúltimo paso consiste en facerlle os furados para soprar e para tapar con dedos, para obter diferentes sons, estes fanse cun ferro que temos que quentar ata que se poña ó roxo vivo, así que estea ben quente collemos e apretámolo contra a madeira onde queiramos facer o furado e témolo aí ata que fure, se non fura á primeira e se enfría hai que volvelo quentar e repetir a manobra ata que fure. O furado máis cercano o extremo da bara que está tapado ten que ser máis grande e é por onde imos soprar, despois deixamos unha boa separación e comezamos a facer os furado para os dedos, estes poñeranse tan separados como o artesán queira, ou dea tapado cos dedos, e así que se fagan todos os buratos xa está feita.

Aquí podemos ver como me quedaron os furados.

Agora o que podemos facer é lixala un pouco para quede lisa e darlle unha man de barniz coa brocha para que se garde mellor. E polo demais a flauta xa debería tocar. Esta tócase como unha flauta traveseira.

Espero que vos saíse ben e que non tiverades problemas, calquera dúbida preguntádema no correo ou a modo de comentario cunha entrada.

Un saúdo a todos.

Últimas novas:

Ola compañeiros.

Por fin dei feito un instrumento novo, só me que quitarlle un par de fotos máis para ver como quedou e xa fago a entrada, entre hoxe e mañá xa o poño.

Ademais como sempre volvo actualizar a listaxe de partituras e déixovos de novidade dúas muiñeiras unha moi coñecida entre tódolos gaiteiros da comarca galega, que é a Muiñeira de Cabanas e a outra era unha peza que tocaba para os danzaríns no grupo Mencer, que é a Muiñeira do Picato.

Un saúdo a todos.

Esperamos pola primaveira:

Ola.

Esta semana non vou poñer como se fai un instrumento novo, xa que para facer os que me falta fai falla que esteamos na primaveira, e ademais non teño fotos destes instrumentos feitas previamente, e estes instrumentos non se conservan no tempo, así que teredes que esperar un pouquiño para que vos ensine o seguinte.

Como sempre actualicei a listaxe de partituras, hoxe deixo A Carolina con letra e o Fandango que tocaba a agrupación Cántigas e Frores de Lugo.

Un saúdo a todos.